Nawracające infekcje lub ból ucha? Masz wrażenie, że ucho jest zatkane, a dźwięki docierają do Ciebie jak zza szyby? Nie warto ignorować tych sygnałów. Mogą wskazywać na zaburzenia narządu słuchu, a nieleczone – pogłębiać się i coraz bardziej pogarszać jakość słyszenia. Jednak zanim specjalista wskaże dalsze kroki, musi zdiagnozować źródło problemu. Jednym z wykorzystywanych w tym celu badań jest tympanometria.
Badanie tympanometryczne pozwala w szybki i bezbolesny sposób sprawdzić, jak funkcjonuje ucho środkowe. Z tego artykułu dowiesz się, na czym polega tympanometria, jak wygląda badanie, co wykrywa oraz ile kosztuje.
Tympanometria – co to za badanie?
Tympanometria to nieinwazyjne i obiektywne badanie słuchu oceniające stan ucha środkowego. Bada podatność błony bębenkowej (oddziela ucho środkowe od przewodu słuchowego zewnętrznego) na zmiany ciśnienia, co dostarcza informacji o jej ruchomości i elastyczności.
Badanie przeprowadzane jest przez specjalistę (np. protetyka słuchu) za pomocą specjalnego urządzenia zwanego tympanometrem. To właśnie ono generuje zmienne ciśnienie oraz zbiera pomiary, które są automatycznie przekształcane w wykres przedstawiający wynik.
Co oznacza, że tympanometria to obiektywne badanie słuchu?
Tympanometria nie wymaga aktywnego udziału pacjenta – urządzenie samo mierzy, jak zachowuje się błona bębenkowa. Wynik nie zależy więc od Twoich subiektywnych reakcji i odpowiedzi (jak np. w przypadku audiometrii tonalnej), lecz od rzeczywistych właściwości fizycznych narządu słuchu. Skupienie, zmęczenie czy zdolność do opisania odczuć nie wpływają na rezultat.
Z tego powodu możliwe jest wykonanie badania tympanometrycznego u osób w każdym wieku. Świetnie sprawdza się zarówno u seniorów z niedosłuchem, jak i u małych dzieci, a nawet niemowląt, które nie potrafią jeszcze współpracować podczas testów subiektywnych.
Tympanometria a audiometria impedancyjna – czy to to samo badanie?
Audiometria impedancyjna to nazwa szerszej grupy badań, której kluczowym elementem jest właśnie tympanometria. W praktyce audiometria impedancyjna obejmuje najczęściej trzy elementy:
| Badanie | Co ocenia? | Co wykrywa? |
| Tympanometria | Ruchomość i podatność błony bębenkowej na zmiany ciśnienia w zewnętrznym przewodzie słuchowym | Płyn w jamie bębenkowej, wysiękowe zapalenie ucha, perforację błony bębenkowej (brak możliwości wytworzenia ciśnienia), podciśnienie |
| Odruch z mięśnia strzemiączkowego | Odruchowy skurcz mięśnia w reakcji na bodźce dźwiękowe | Zaburzenia ucha środkowego, dróg słuchowych i nerwu twarzowego |
| Test drożności trąbki słuchowej (ETF) | Zdolność trąbki Eustachiusza do wyrównywania ciśnienia | Niedrożność i dysfunkcję trąbki słuchowej |
Ile kosztuje badanie tympanometryczne?
Cena tympanometrii w prywatnych gabinetach w Polsce zależy od zakresu badania oraz tego, czy wykonuje się je osobno, czy w pakiecie. Z tego powodu stawki najczęściej podawane są indywidualnie.
Średnie stawki w roku 2026 wynoszą:
- pojedyncze badanie tympanometrii – najczęściej od około 60 do 100 zł,
- rozszerzona audiometria impedancyjna (z odruchami i testem trąbki) – do około 150 zł.
Zapraszamy do umówienia się na badanie słuchu w gabinetach OtoAudio.
Na czym polega tympanometria i jak działa?
W trakcie badania słuchu do ucha – a dokładniej do przewodu słuchowego zewnętrznego – wprowadzana jest specjalna sonda pomiarowa, która szczelnie zamyka kanał słuchowy. Najpierw urządzenie ustala wyjściowe ciśnienie, a następnie wywołuje kontrolowane zmiany ciśnienia i jednocześnie wysyła do ucha dźwięk o określonych częstotliwościach – 226 Hz dla dorosłych i starszych dzieci, a dla noworodków i niemowląt 1000 Hz.
Rola błony bębenkowej polega na przekazywaniu dźwięków pobranych z otoczenia poprzez przekształcanie ich w drgania mechaniczne przenoszone na kosteczki słuchowe, które przekazują je dalej do ucha wewnętrznego. Sztywność błony bębenkowej utrudnia przewodzenie dźwięków. Zdrowa i prawidłowo elastyczna błona bębenkowa najlepiej odbiera fale dźwiękowe, gdy ciśnienie po obu jej stronach jest wyrównane.
Tympanometria testuje ten mechanizm, rejestrując między innymi:
- odbicie fal dźwiękowych od błony bębenkowej przy zmianach ciśnienia w kanale słuchowym,
- ruchy błony bębenkowej – poziom odchylenia błony bębenkowej dla różnych wartości ciśnienia,
- największe wychylenie błony bębenkowej przy wyrównanym ciśnieniu.
Jak wygląda badanie tympanometrii?
Wielu pacjentów obawia się badania, bo nie wie, jak przebiega, dlatego uspokajamy – tympanometria to bardzo prosta i szybka procedura diagnostyczna. Całe badanie trwa zaledwie kilka minut i jest całkowicie bezbolesne.
Tak wygląda badanie tympanometryczne krok po kroku:
- Protetyk słuchu ogląda ucho, aby wykluczyć zaleganie woskowiny i ocenić stan ucha zewnętrznego.
- Do przewodu słuchowego protetyk wprowadza miękką sondę, która szczelnie go zamyka.
- Urządzenie stopniowo zmienia ciśnienie i podaje cichy dźwięk. Ty w tym czasie po prostu siedzisz spokojnie – w trakcie pomiaru nie należy mówić ani przełykać śliny.
- Wynik w formie krzywej pojawia się na monitorze od razu.
Czy do tympanometrii trzeba się specjalnie przygotowywać?
Tympanometria nie wymaga specjalnego przygotowania. Nie musisz być na czczo, odstawiać leków ani zgłaszać się o konkretnej porze dnia. Należy jednak zadbać o higienę uszu – nadmiar woskowiny w przewodzie słuchowym może zaburzyć pomiar. Na wynik badania słuchu wpłynąć może także stan zdrowia (szczególnie infekcje uszu i górnych dróg oddechowych), dlatego w przypadku choroby warto przełożyć wizytę. Jeśli tympanometria ma być wykonana u dziecka, rodzic powinien zadbać, by w trakcie badania mały pacjent był wyciszony.
Kiedy wykonać badanie tympanometryczne?
Wskazania do wykonania tympanometrii:
- uczucie zatkanego ucha lub wrażenie „pełności” w uchu,
- ból ucha i nawracające infekcje (zwłaszcza u dzieci),
- pogorszenie słyszenia bez wyraźnej przyczyny,
- szumy uszne, a niekiedy także zawroty głowy,
- podejrzenie wysiękowego zapalenia ucha lub zalegania płynu w jamie bębenkowej,
- podejrzenie ostrego zapalenia ucha środkowego,
- różnicowanie niedosłuchu przewodzeniowego i niedosłuchu odbiorczego,
- kontrola po leczeniu zapalenia ucha,
- podejrzenie przerostu migdałków gardłowych,
- problemy z rozumieniem mowy,
- niedowład nerwu twarzowego.
Badanie bywa też stałym elementem diagnostyki słuchu przed doborem aparatu słuchowego.
Przeciwwskazania do wykonania tympanometrii:
- świeży uraz ucha/głowy,
- niedawno przebyta operacja narządu słuchu,
- silny ból uniemożliwiający umieszczenie sondy w uchu,
- czop woskowinowy lub obecność ciała obcego w przewodzie słuchowym,
- zły stan zdrowia (np. infekcja górnych dróg oddechowych) – może wpływać na wiarygodność wyników.
Również brak błony bębenkowej jest przeciwwskazaniem do wykonania tympanometrii.
Co wykrywa badanie tympanometryczne?
Badanie tympanometrii pozwala wykryć wiele nieprawidłowości w obrębie ucha środkowego. Oto najważniejsze z nich:
- wysiękowe zapalenie ucha środkowego,
- obecność płynu w jamie bębenkowej,
- przerost migdałków gardłowych,
- dysfunkcje trąbki słuchowej (np. niedrożność trąbki słuchowej),
- otosklerozę,
- przerwanie łańcucha kosteczek słuchowych,
- ostre zapalenie ucha środkowego.
Jak czytać wyniki tympanometrii?
Wynikiem tympanometrii jest tympanogram, czyli wykres w formie krzywej, pokazujący, jak zmienia się podatność błony bębenkowej wraz ze zmianą ciśnienia. Na osi poziomej wykresu oznaczony jest przedział ciśnienia powietrza w zewnętrznym przewodzie słuchowym, a na pionowej – podatność układu w cm³ (lub ml).
Podstawowe typy krzywych (klasyfikacja wg Jergera):
- Krzywa typu A – norma (ciśnienie w uchu środkowym wynosi od -100 do +100 daPa)
- Krzywa typu Ad – nadmierna ruchomość błony bębenkowej lub przerwanie ciągłości łańcucha kosteczek słuchowych
- Krzywa typu As – sztywność i obniżona ruchomość błony bębenkowej
- Krzywa typu B – całkowity brak podatności błony bębenkowej
- Krzywa typu C – przesunięcie szczytu w stronę ujemnego ciśnienia, typowe dla dysfunkcji trąbki słuchowej
Chcesz dowiedzieć się, co dokładnie oznacza każdy rodzaj tympanogramu? Przeczytaj nasz szczegółowy poradnik: Jak interpretować wyniki audiometrii impedancyjnej?
Zadbaj o słuch z OtoAudio w Poznaniu!
Nie czekaj, aż dolegliwości ucha przerodzą się w poważniejszy problem. Umów się na badanie słuchu w OtoAudio i wykonaj badania, które pozwolą precyzyjnie wskazać źródło nieprawidłowości. Zajmujemy się kompleksową diagnostyką niedosłuchu i chorób narządu słuchu, a także zapewniamy profesjonalne wsparcie w doborze aparatów słuchowych. Nie zwlekaj – zadzwoń i umów wizytę już dziś, by skontrolować stan uszu i odzyskać pełen komfort słyszenia.
Najczęściej zadawane pytania o tympanometrię
Czy tympanometria boli?
Nie. To całkowicie bezbolesne i nieinwazyjne badanie słuchu. Czujesz jedynie delikatną zmianę ciśnienia w uchu jak podczas startu samolotu.
Od jakiego wieku można wykonać tympanometrię?
Bez ograniczeń – badanie może być wykonywane już u najmłodszych dzieci, od pierwszych miesięcy życia.
Czy na tympanometrię trzeba mieć skierowanie?
Nie. Badanie w gabinetach OtoAudio wykonasz bez skierowania od lekarza. Zapraszamy do kontaktu i umówienia wizyty.
Jak długo czeka się na wynik tympanometrii?
Wynik tympanometrii otrzymujesz natychmiast po zakończeniu badania i od razu omawiasz go ze specjalistą.
Jak wygląda prawidłowy wynik tympanometrii?
Prawidłowy tympanogram to krzywa typu A – jej szczyt wypada przy ciśnieniu bliskim zeru, co oznacza dobrą ruchomość błony bębenkowej. Taki wynik świadczy o prawidłowym stanie ucha środkowego i drożności trąbki słuchowej.
O czym świadczy zły wynik tympanometrii?
Przyczyna nieprawidłowości oceniana jest na podstawie kształtu krzywej. Spłaszczony tympanogram B najczęściej wskazuje na obecność płynu w jamie bębenkowej (typową dla wysiękowego zapalenia ucha). Z kolei krzywa typu C może sygnalizować np. niedrożność trąbki słuchowej. Diagnozę zawsze stawia specjalista na podstawie wyniku w połączeniu z objawami, wywiadem i dodatkowymi badaniami (jeśli są konieczne).
Źródła:
https://www.mp.pl/pacjent/badania_zabiegi/181647,obiektywne-metody-badania-sluchu
https://www.mp.pl/pacjent/pediatria/choroby/laryngologia/74809,wysiekowe-zapalenie-ucha-srodkowego
https://medlineplus.gov/ency/article/003390.htm
https://my.clevelandclinic.org/health/diagnostics/24222-tympanometry